QUY TRÌNH THIẾT KẾ WEB APP

23/10/2020 538
quy trình thiết kế web app
APP DEVELOPMENT

Trong thời đại công nghệ số phát triển như hiện nay, các doanh nghiệp đang có xu hướng chú trọng thị trường trực tuyến, chuyển cách tiếp cận khách hàng từ offline sang online; do đó việc sở hữu một website cho doanh nghiệp của mình đã không còn là chuyện quá xa lạ. Tuy nhiên, đối với những doanh nghiệp có tầm nhìn xa hơn, nhu cầu cao hơn trong việc quảng bá sản phẩm và thương hiệu thì việc chỉ sở hữu một website riêng vẫn chưa đủ. Họ mong muốn mang đến những trải nghiệm tốt và tiện lợi hơn cho khách hàng, không chỉ dừng ở mục đích cập nhật tin tức mà còn có thể thực hiện nhiều thao tác khác với web, đó là lý do web app nhận được sự quan tâm của nhiều người.

Vậy web-app có gì khác so với website? Quy trình thiết kế của web-app gồm những bước nào? Theo chân CO-WELL Asia và cùng tìm hiểu ngay thông qua bài viết Quy trình thiết kế web-app này nhé!

Tìm hiểu thêm: THIẾT KẾ SAAS APP: NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT

Web-app là gì?

Web-app (Web Application) là ứng dụng chạy trên web. Thông qua web-app, người dùng có thể thực hiện các chức năng như: mua sắm, nghe nhạc, chia sẻ hình ảnh… Nếu không có nhận thức rõ ràng, nhiều người sẽ dễ nhầm lẫn web-app với website. Tuy nhiên, chức năng của website chỉ dừng ở mức lưu trữ và hiển thị thông tin, hoặc liên kết giữa các trang web với nhau. Còn với web-app, bạn làm được nhiều hơn thế. Web-app cho phép bạn thực hiện một công việc nào đó với máy tính, do đó tính tương tác của web-app cao hơn.

 

quy trình thiết kế web app

Website khác gì so với web app?

 

So với quy trình phát triển phần mềm, thời gian để phát triển web app ngắn hơn nhiều vì web-app có thể được xây dựng bởi nhiều nhà phát triển frontend và backend. 

Vậy trước khi cho ra mắt một web app hoàn chỉnh, bạn cần phải trải qua những bước nào?

1. Quản lý sản phẩm

Quản lý sản phẩm là một quá trình bao gồm các giai đoạn: hình thành ý tưởng, lập kế hoạch phát triển, thử nghiệm, phát hành và loại bỏ sản phẩm trong thị trường. Bất kỳ sản phẩm nào, dù là website hay web-app, đều phải được kiểm soát thông qua quy trình quản lý sản phẩm trước khi được đưa ra thị trường.

Để bắt đầu Quy trình thiết kế web-app, người quản lý cần tìm câu trả lời cho những câu hỏi Cái gì? Tại sao? và Khi nào?  Từ đó, xây dựng Chiến lược thị trường (Market Competency Strategy), Lộ trình phát triển (Roadmap), Phương thức tiếp thị (Marketing) để tiến tới đích đến cuối cùng là ra mắt sản phẩm.

a. Lập chiến lược thị trường

Để tìm ra phương hướng phát triển cụ thể cho sản phẩm web-app, các nhà quản lý cần phải thực hiện nghiên cứu thị trường cụ thể. 

Ví dụ, bạn muốn phát triển web-app về mua sắm ở Việt Nam. Trước tiên hãy khảo sát xem nhu cầu ở thị trường Việt Nam về lĩnh vực này có cao không, đối tượng khách hàng tiềm năng của bạn sẽ thuộc độ tuổi nào. Xét về web app mua sắm hiện nay phải kể đến những “ông lớn” đang chiếm lĩnh thị trường như Lazada, Tiki, Shopee,…ngoài ra còn vô vàn những ứng dụng khác trên thị trường trực tuyến. Trước những đối thủ cạnh tranh mạnh như vậy, bạn càng cần phải tìm hiểu thêm để tìm ra được hướng phát triển hợp lý và có tiềm năng cho sản phẩm của mình. Đánh vào những thị trường nhánh ít cạnh tranh hoặc trang bị cho sản phẩm của mình những chức năng, đặc điểm mà các web-app về mua sắm khác không có, đó là cách để sản phẩm của bạn để lại ấn tượng với người dùng.

 

quy trình thiết kế web app

Để tìm ra phương hướng phát triển  cần thực hiện nghiên cứu thị trường cụ thể

 

Sau khi đã nắm được phương hướng phát triển cho web-app, giờ là lúc bắt tay vào lập kế hoạch phát triển sản phẩm. Hãy đảm bảo ứng dụng của bạn được thiết kế sao cho vừa đáp ứng được những yêu cầu khách hàng đưa ra, đồng thời, giữ chi phí phát triển ở mức tối thiểu nhất có thể. Khoảng cách về chi phí sẽ giúp cho sản phẩm của bạn chiếm ưu thế lớn trên thị trường đầy cạnh tranh. Bên cạnh yếu tố chi phí, người dùng cũng sẽ cân nhắc các yếu tố như hiệu năng, chức năng và trải nghiệm người dùng trên web-app. 

b. Lộ trình phát triển

Hoàn thiện xong chiến lược thị trường, bạn đã có một nền tảng nhất định để đưa ra những phương hướng phát triển cho sản phẩm của mình. Vậy sau đó, lộ trình phát triển của bạn cần có những gì?

Thứ nhất, lập kế hoạch cụ thể chia thành các giai đoạn nghiên cứu, triển khai và tiếp thị dành cho sản phẩm. Điều quan trọng là các giai đoạn này cần được sắp xếp sao cho cân bằng với chi phí đầu tư, thu nhập và chi phí tiếp thị của sản phẩm.

Thứ hai, sau mỗi khoảng thời gian nhất định, người quản lý cần thực hiện ước tính và dự báo tăng trưởng số lượng người dùng cũng như doanh thu để tìm ra hướng phát triển nào là đúng đắn, đồng thời đưa ra những phương án giải quyết kịp thời nếu có vấn đề gì xảy ra.

Thứ ba, bạn cần cân nhắc kỹ thời điểm thích hợp để tung sản phẩm ra thị trường sao cho sản phẩm web-app của bạn có thể thu được lợi nhuận tối đa.

2. Phân tích nghiệp vụ

Trong một dự án phát triển web-app hoặc phần mềm gồm rất nhiều thành phần tham gia gồm đội ngũ phát triển phần mềm, phát triển web-app, bên phát triển sản phẩm và các bên liên quan, việc xảy ra bất đồng kiến là chuyện rất dễ xảy ra, do mỗi bên sẽ có những nhu cầu riêng và quan điểm riêng trong quá trình làm web-app. Bởi những bất đồng ý kiến này, các đội ngũ phát triển sẽ phải sửa chữa sản phẩm rất nhiều lần, không chỉ gây tổn thất cho công ty mà còn mất thêm thời gian hoàn thiện sản phẩm, khiến không thể giao sản phẩm cho khách hàng đúng hạn. 

Để giải quyết vấn đề này, ta cần tới những Chuyên viên phân tích nghiệp vụ (Business Analyst). Trong công đoạn quan trọng này, các BA sẽ tổ chức các cuộc  họp với khách hàng và bắt đầu khảo sát các yêu cầu của dự án, được gọi là  Thu thập yêu cầu (Requirement gathering hay Requirement Elicitation).

Việc khảo sát khách hàng có thể thực hiện bằng cách:

  • Gọi điện thoại
  • Gửi E-mail
  • Gặp mặt trực tiếp
  • Qua các cuộc thảo luận lấy yêu cầu

Các BA sẽ đóng vai trò trung gian để kết nối các thành viên của dự án với mục tiêu đảm bảo cho dự án diễn ra thuận lợi, giải quyết những vấn đề chuyên môn phát sinh trong quá trình phát triển web-app. Các chuyên viên sẽ có nhiệm vụ xác định rõ yêu cầu của khách hàng là gì và đảm bảo những yêu cầu đó có thể được thực hiện trong khoảng thời gian và trong giới hạn kinh phí mà khách hàng có. Nếu có bất kỳ vấn đề nào phát sinh khiến phương án ban đầu không thể thực hiện, họ sẽ tư vấn và đưa ra những phương án khác cho khách hàng lựa chọn.

3. Nghiên cứu phát triển web app

Việc nghiên cứu kỹ thuật để phát triển web app và phát triển phần mềm thường được bắt đầu ngay trong quá trình phân tích nghiệp vụ, nhưng phải tới sau khi có đủ thông tin yêu cầu của dự án mới có thể được hoàn thiện. 

 

quy trình thiết kế web app

Nghiên cứu kỹ thuật phát triển web app là một công đoạn quan trọng

 

Giai đoạn nghiên cứu phát triển ứng dụng web app tập trung làm rõ các vấn đề như:

  • Tìm kiếm các khung phát triển frontend và backend phù hợp.
  • Thiết kế cấu trúc dự án sao cho hạn chế được những rủi ro có thể xảy ra trong quá trình phát triển web app
  • Tính toán dữ liệu sẽ được xử lý như thế nào thông qua API trong web app 

Tìm hiểu thêm: THIẾT KẾ SAAS APP: NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT

4. Thiết kế kiến trúc phần mềm (Software Architecture)

Trước khi bắt đầu bất kỳ một công việc gì, điều đầu tiên cần làm đó là tạo dựng cơ sở vững chãi, nếu phần gốc không ổn thì dù các phần sau có làm tốt đến đâu cũng không tránh khỏi nguy cơ phải xây dựng lại từ đầu. 

Với web-app cũng vậy, kiến trúc phần mềm là nền tảng cần được xây dựng tốt ngay từ đầu. Việc thiết kế kiến trúc phần mềm được thực hiện bởi người quản lý dự án và các kỹ sư phần mềm sau khi đã nắm được đầy đủ những yêu cầu của dự án và có sự bàn bạc kỹ lưỡng với các nhà thiết kế cũng như các nhà phát triển ứng dụng. Chỉ khi công đoạn thiết kế kết thúc thì việc thiết kế kiến trúc phần mềm mới được hoàn thành, bởi vì trong trường hợp phía khách hàng có yêu cầu sửa đổi nào đó, hoặc thiết kế của web-app không tương xứng với kiến trúc phần mềm đã được phác họa ban đầu, lúc đó, các nhà phát triển sẽ không còn cách nào khác mà phải chỉnh sửa, thiết kế lại. Điều này không chỉ gây mất thời gian, làm chậm tiến độ release của dự án mà còn lãng phí cả nhân lực và tài chính.

Do vậy, trước khi bắt đầu phát triển ứng dụng, điều quan trọng trước tiên là bạn phải có một nền tảng tốt.

Ngoài ra, để thích ứng được với môi trường kinh doanh thay đổi liên tục, kiến trúc phần mềm cần mang các đặc tính như “dễ mở rộng, module hóa, dễ bảo trì”. Hiệu suất, khả năng chịu lỗi thấp, khả năng mở rộng, độ tin cậy đều là những điểm cần được phát triển. Bên cạnh các đặc tính đó, một đặc tính khác không thể thiếu đó là tính khả thi – việc phát triển web cần phụ thuộc kinh phí phù hợp với phía khách hàng.

5. Bắt tay vào phát triển web app!

Giai đoạn phát triển web-app được chia thành 3 phần, nhằm loại bỏ dễ dàng những quy trình bị lỗi và đẩy nhanh quá trình phát triển web-app.

a. Thiết kế

Trong giai đoạn thiết kế các nhà thiết kế giao diện người dùng (UI), nhà phát triển web, chuyên viên phân tích và khách hàng sẽ cùng bàn bạc và quyết định ý tưởng ban đầu cho việc thiết kế và phối màu giao diện bằng cách liệt kê các chức năng cần có trong web-app theo nhu cầu của khách hàng.

Các nhà phát triển web sẽ thiết kế wireframe và mockups sau đó chuyển tiếp tới các nhà phát triển Frontend và thiết kế UX, nó được sử dụng như một bản thiết kế để tạo giao diện người dùng (UI)  cho các ứng dụng web-app.

b. Phát triển giao diện Frontend và UX

Frontend là chính là phần giao diện cho phép web-app tiếp xúc với người dùng và được hiển thị trực tiếp trên giao diện của người dùng. Phát triển Frontend bao gồm thiết kế UX, hoạt ảnh Analytics, quản lý phiên bằng Cookie, triển khai bảo mật giao diện người dùng và xác thực người dùng, tạo các chức năng cho giao diện người dùng, tích hợp API, định tuyến và xử lý phản hồi web-app. Các nhà phát triển Frontend có rất nhiều tùy chọn để tạo ra UX với Javascript, sử dụng frameworks. 

Các web-app thường được phát triển bằng các frameworks phát triển Frontend dựa trên MVC.

MVC là viết tắt của 3  từ Model – View – Controller. Đây là một mẫu kiến ​​trúc, mô hình lập trình phổ biến được sử dụng để tạo cấu trúc cho nhiều trang web. Trong mô hình này, source code sẽ được chia thành 3 phần, mỗi phần tương ứng với một hoạt động tách biệt trong một mô hình. Điều này giúp cho code ở Frontend sẽ hoạt động độc lập so với ở Backend. 

Hãy cùng điểm qua một số Tech Stack được sử dụng để phát triển Frontend:

(Technical Stack, còn gọi là solution stack, là một tập hợp những phần mềm/công nghệ phối hợp chung với nhau, tạo thành một nền tảng để ứng dụng có thể hoạt động được.)

  • HTML (Hypertext Markup Language)
  • CSS (Cascading Style Sheets)
  • JavaScript
  • Ajax (Asynchronous JavaScript and XML)
  • jQuery (JavaScript Framework Library – thường dùng trong phát triển Ajax)
  • Angular (MVC JavaScript Framework Library)
  • React js (MVC JavaScript Framework Library)
  • Vue js (MVC JavaScript Framework Library)
  • D3 js (MVC JavaScript Framework Library)
  • Canvas js (MVC JavaScript Framework Library)
  • MooTools (JavaScript Framework Library — thường dùng trong phát triển Ajax)
  • Dojo Toolkit (JavaScript Framework Library – thường dùng trong phát triển Ajax)

1590690600 front end back end 1080x608 1

Frontend và Backend ở web app có đặc điểm gì?

 

c. Phát triển Backend

Phát triển back end là bước cuối cùng trong phát triển web-app, bao gồm quản lý các dịch vụ trên backend, xử lý cơ sở dữ liệu, quản lý phiên, tạo bảo mật cho các ứng dụng web, phát triển API.  

Dưới đây là một số ngôn ngữ Server Side Scripting phổ biến:

  • PHP (very common Server Side Scripting language – Linux / Unix based Open Source – free redistribution, usually combines with MySQL database)
  • Zend Framework (PHP’s Object Oriented Web Application Framework)
  • ASP (Microsoft Web Server (IIS) Scripting language)
  • ASP.NET (Microsoft’s Web Application Framework – a successor of ASP)
  • ColdFusion (Adobe’s Web Application Framework)
  • Ruby on Rails (Ruby programming’s Web Application Framework – free redistribution)
  • Perl (general-purpose high-level programming language and Server Side Scripting Language – free redistribution – lost its popularity to PHP)
  • Python (general-purpose high-level programming language and Server Side Scripting language – free redistribution)

6. Kiểm thử phần mềm

Công đoạn kiểm thử là một trong những bước quan trọng trong quá trình phát triển web-app và phần mềm vì bất kỳ phần mềm nào dù đã được phát triển hoàn thiện, vẫn sẽ phát sinh bug (lỗi). Quy trình kiểm thử chặt chẽ sẽ đảm bảo web-app của bạn ít lỗi nhất có thể và an toàn khi đưa vào sử dụng. 

Có thể chia kiểm thử phần mềm thành 2 loại sau:

a. Kiểm thử thủ công (Manual Testing)

Kiểm thử thủ công là dạng kiểm thử phần mềm trong đó, các thao tác kiểm thử được thực hiện thủ công bởi QA Analyst với mục đích tìm ra lỗi của các phần mềm đang trong quá trình phát triển. 

Trong kiểm thử thủ công, các QA sẽ tiến hành kiểm tra các tính năng của web-app hoặc phần mềm, thực hiện các test case và báo cáo kiểm thử không cần sự trợ giúp của một công cụ máy móc nào. Có thể nói đây là phương pháp kiểm thử cổ điển và do thực hiện thủ công nên cần tốn khá nhiều thời gian để thực hiện.

 

software product testing

Kiểm thử phần mềm là bước cuối cùng không thể thiếu trước khi hoàn thiện web app

b. Kiểm thử tự động (Automation Testing)

Kiểm thử tự động là quá trình các Tester xử lý tự động các bước thực hiện một test case sử dụng các công cụ Kiểm thử tự động (Automation Testing Tool). Một vài công cụ Kiểm thử tự động có thể kể đến như:

  • Quick Test Profressional – (HP)
  • Selenium
  • Test Architect – (LogiGear)
  • Ranorex
  • Visual Studio CodedUI Testing
  • TestComplete (SmartBear)
  • SOAPUI – Web Services Testing (SmartBear)

Nhìn chung, Kiểm thử tự động vượt trội hơn Kiểm thử thủ công ở một số điểm như:

  • Độ tin cậy cao: do thực hiện bằng máy móc nên mức độ chính xác cao hơn kiểm thử thủ công, tính ổn định và chính xác cũng cao hơn so với kiểm thử tự động
  • Tốc độ cao: so với thời gian thực hiện một test case thủ công, kiểm thử tự động có thể được thực hiện trong khoảng thời gian ngắn hơn, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí.
  • Độ bao phủ cao: Khi sử dụng kiểm thử tự động, người kiểm thử có thể thực thi số lượng lớn các test cases trong một thời gian ngắn.
  • Khả năng tái sử dụng: Đây chính là một bộ kiểm thử tự động được nhiều người sử dụng với nhiều những phiên bản khác nhau và được gọi là tái tính sử dụng.
  • Chi phí thấp: Chi phí sử dụng kiểm thử tự động khá hấp dẫn, có thể tiết kiệm được nhiều chi phí cũng như thời gian nhân lực

Sau khi đã hoàn thành bước Kiểm thử, web-app của bạn sẽ cần được chỉnh sửa lỗi, hoàn thiện những tính năng thiếu sót để đưa ra phiên bản cuối cùng.

7. Vận hành

Trải qua rất nhiều công đoạn và sự thẩm định từ khách hàng, Web app của bạn đã hoàn thiện thành công và sẵn sàng tới tay người sử dụng. Như đã đề cập ở trên, bạn nên cân nhắc chọn thời điểm thích hợp đưa sản phẩm ra thị trường để sản phẩm đạt lợi nhuận cao nhất. 

Tìm hiểu thêm: THIẾT KẾ SAAS APP: NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT

8. Bảo trì 

Cũng tương tự như website, sau khi đã thành công được đưa ra thị trường, bước cuối cùng trong quy trình thiết kế web-app đó là bảo trì và nâng cấp. Trong quá trình sử dụng sản phẩm, không tránh khỏi có những phản hồi của khách hàng hoặc lỗi phát sinh mà bạn cần chỉnh sửa, cải thiện. Do vậy, ngay từ khi bắt đầu lên kế hoạch quy trình thiết kế web-app, đừng quên đo lường trước và đưa vào bản kế hoạch của mình thời gian đủ để bảo trì web app để có được cái nhìn tổng thể nhất.

Hy vọng bài viết trên đây đã cung cấp những thông tin chi tiết và bổ ích, hỗ trợ bạn trong quá trình hình thành ý tưởng, xây dựng và hoàn thiện web-app của mình. 

Nếu có bất kỳ thắc mắc liên quan đến thiết kế và phát triển web-app cũng như website, đừng ngần ngại hãy LIÊN HỆ với chúng đôi để nhận được hỗ trợ Tư vấn sớm nhất có thể. CO-WELL Asia với kinh nghiệm hơn 10 năm phát triển Web & App tự tin đem lại cho bạn những sản phẩm chất lượng, giúp các doanh nghiệp quảng bá hình ảnh thương hiệu và đem lại những ưu thế trước bất kỳ đối thủ cạnh tranh nào.